Sıcak Konular
recent

Beklenti Teorisi Nedir? (Prospect Theory)


Davranışsal ekonomi, hem iş hem de iş dışı yaşantımızda matematiksel olarak açıklayamadığımız, ama genel toplum davranış eğilimlerine baktığımızda anlamlı bulduğumuz birçok davranışımızı açıklar.

Davranışsal ekonomiyi teoriler üzerinden incelemek, uygulama bazında inceleme ve değerlendirme açısından kolaylık sağlar.

Beklenti Teorisi
Kısaca, Bir bireyin davranışlarını belirleyen motivasyonun, bu davranış sonucundaki beklentiler olduğunu iddia eden teoridir.

Kayıplar kazançlara göre yatırımcıları duygusal olarak daha fazla etkilemektedir. Özetle "kayıp" yatırımcıların gözünde kazanca göre daha değerlidir. Yani bir yatırımcının 1000 TL kayıp ile yaşayacağı üzüntü, 1000 TL kazanç ile elde edeceği sevince göre daha fazladır. Ya da farklı bir örnekle, yatırımcı 100.000 TL'ye aldığı ve değeri 150.000 TL'ye çıkan evi, 145.000 TL'ye satarsa bunu kayıp olarak kabul edecektir.

Aşağıdaki grafikte beklenti teorisini, y ekseninde fayda/mutluluk ve x ekseninde kazanç/kayıp olarak açıklamaktadır. Grafikte de görüldüğü üzere kayıplar ve kazançlar arttıkça etkisi giderek azalmaktadır. Bir diğer dikkat çeken nokta ise kayıp grafiğinin kazanç grafiğine göre, y eksenine göre daha dik olduğudur; bu da kayıpların duygusal etkisinin daha yüksek olduğunu göstermektedir.
 Olimpiyatlarda, podyuma çıkan yarışmacılardan ikinci olan mutsuzken, üçüncü olan neden gurur ve mutlulukla seyircileri selamlamaktadır.




Üçüncü olan standart bir çalışma temposunda müsabakaya hazırlanmış ve beklentisi 4 ile 7'incilik arasında bir beklenti ile yarışmaya başlamıştır.

İkinci olan yarışmacı ise olabildiğince yoğun bir hazırlık dönemi geçirmiş ve birinciliği hedeflemiştir. Bu durumda aldığı ikincilik onun için bir hayal kırıklığıdır. Yine benzer şekilde 

50 TL kazanmakla; 100 TL kazanıp 50 TL'sini kaybetmek arasındaki tatmin de aynı değildir. Burada 50 TL'yi kaybetmenin yarattığı üzüntü, 50 TL kazanmanın 3 katı daha yıkıcıdır.



Teori aslı itibariyle örgütsel davranış (organizational behaviour) başlığı altında incelenmektedir ve bir motivasyon teorisi olarak görülmektedir. Teori ilk olarak Yale Üniversitesi, School of Management’dan Victor Vroom tarafından literatüre kazandırılmıştır ve konu hakkındaki ilk tanım aşağıdaki şekilde tercüme edilebilir (Montana, 2008):

“Bu teori, organizasyonların ihtiyaçlarını açıklamak için ödül ile performans arasında doğrudan bir ilişki kurmaktadır ve ödüllerin muhatapları tarafından ne kadar istendiği ile doğru orantılı olarak ödüllerin etkisini belirlemektedir. “

Kaynakça: Sanlam Investments, wikipedia, piyasarehberi

Çağrı KIRTELER

Çağrı KIRTELER

Hiç yorum yok:

Blogger tarafından desteklenmektedir.